توضیحات
در میان تمام نشریاتی که در دوران پس از مشروطه برای آگاهی بخشی به زنان منتشر شدند، نشریه زبان زنان یک استثنای بی نظیر و شجاعانه است. این روزنامه که انتشار آن در اصفهان آغاز شد و سپس به تهران انتقال یافت، برخلاف همتایان خود که بیشتر به مباحث خانه داری، بهداشت نوزادان یا نصیحت های اخلاقی می پرداختند، مستقیماً وارد میدان سیاست و نقد اجتماعی شد. این نشریه در ابتدا دو هفته یکبار چاپ میشد اما پس از سال نخست، هفتهنامه شد. آرشیو نشریه زبان برای علاقه مندان به مطبوعات زنان و نشریات رادیکال یک منبع فوق العاده است.
«زبان زنان» با لحنی تند، صریح و مطالبه گر، به مبارزه با خرافات، دفاع از استقلال مالی زنان، حق رأی و لزوم تأسیس مدارس دخترانه می پرداخت. رویکرد رادیکال و انتقادی این نشریه به سیاست های داخلی و خارجی (از جمله قراردادهای استعماری) به قدری بی پروا بود که بارها با تهدید، حمله به دفتر نشریه و توقیف های پیاپی مواجه شد، اما هر بار قوی تر از قبل به کیوسک ها بازگشت.
صدیقه دولت آبادی؛ یک تنه در برابر سنت
این نشریه تبلور افکار، شجاعت و قلمِ یک تنهِ یک بانوی پیشگام بود:
صدیقه دولت آبادی: بنیان گذار، مدیرمسئول و نویسنده اصلی نشریه. او که از روشنفکران و فعالان سرسخت حقوق زنان بود، با سرمایه شخصی خود این روزنامه را تأسیس کرد. سرمقاله های آتشین و تحلیلی او در «زبان زنان»، به عنوان یکی از مهم ترین اسناد بیداری زنان در تاریخ معاصر ایران شناخته می شود. دولت آبادی با چاپ مقالاتی بی پرده، تابوهای جامعه سنتی را در هم شکست و هزینه های سنگین آن را نیز با جان و دل پذیرفت.
سیر تکامل مطبوعات زنان پس از دوره مشروطه
برای پژوهشگران تاریخ، دانشجویان جامعه شناسی و محققان مطالعات زنان، بررسی آرشیو نشریه زبان زنان (۱۱۸ شماره مربوط به سال های ۱۲۹۹ تا ۱۳۲۳) یک ضرورت است. اما برای درک بهتر اینکه قلم زنان چگونه از یک لحن ملایم به چنین فریاد بلندی در «زبان زنان» تبدیل شد، مطالعه تطبیقی نشریات آن دوران بسیار راهگشاست.
پیشنهاد می شود ابتدا با تورق آرشیو روزنامه دانش (به عنوان اولین قدم های محتاطانه مطبوعات بانوان) و سپس آرشیو روزنامه شکوفه، سیر ابتدایی این جنبش را بررسی کنید. در قدم بعدی، مقایسه لحن آرام، علمی و مدرسه ای در آرشیو مجله عالم نسوان با لحن سیاسی، کوبنده و رادیکال در «زبان زنان»، جامع ترین و دقیق ترین تصویر از تنوع افکار زنان ایران در اوایل قرن چهاردهم خورشیدی را به شما ارائه خواهد داد.
دانلود نمونه نشریه زبان زنان
آبان سال 1323
فرمت: PDF | حجم: 3 مگابایت














مینا –
مثل همیشه عالی
بزرگی –
سپاس از سایت خوبتان