آرشیو روزنامه نسیم شمال

توضیحات

در مطالعه تاریخ پرفراز و نشیب بیداری ایرانیان، آرشیو روزنامه نسیم شمال بدون شک یکی از محبوب ترین، تاثیرگذارترین و خاطره انگیزترین جراید تاریخ معاصر ایران است. این نشریه اجتماعی، سیاسی و فکاهی که با مدیریت «سید اشرف الدین حسینی» (مشهور به آقای نسیم شمال) منتشر می شد، نقشی بی بدیل در روشنگری توده مردم در دوران انقلاب مشروطه و پس از آن ایفا کرد.

بررسی دقیق این مجموعه در کنار سایر مطبوعات عصر مشروطه به خوبی نشان می دهد که چگونه یک روزنامه توانست مفاهیم پیچیده آزادی خواهی و قانون مداری را از محافل روشنفکری به میان کوچه و بازار ببرد.

رسانه ای برای باسوادها و بی سوادها!

نخستین شماره این روزنامه در ۱۹ شهریور ۱۲۸۶ در شهر رشت و با قیمت ۳ شاهی منتشر شد و خیلی زود به یکی از پرتیراژترین نشریات روز تبدیل گردید. ارزش و محبوبیت نسیم شمال در میان عامه مردم به قدری شگفت انگیز بود که به محض شنیدن صدای روزنامه فروشان دوره گرد، مرد و زن و پیر و جوان برای خرید آن هجوم می آوردند.

جذاب ترین تصویر تاریخی از این روزنامه، صحنه هایی است که در قهوه خانه ها، حمام های عمومی و سرگذرها رقم می خورد؛ جایی که افراد باسواد روزنامه را در دست می گرفتند و مردمِ کم سواد یا بی سواد حلقه می زدند، روی خاک می نشستند و با اشتیاق تمام به مطالب آن گوش می دادند. دلیل این اقبال عمومی بی نظیر، دوری نشریه از تکلف های خشک و سنگینِ ادبیات قاجاری و نزدیکی آن به زبان کوچه و بازار بود.

راز ماندگاری و نفوذ اشعار نسیم شمال

قلب تپنده این روزنامه و دلیل اصلی این میزان از نفوذ اجتماعی را باید در اشعار نسیم شمال جستجو کرد. سید اشرف الدین حسینی با درک هوشمندانه ای از روانشناسی جامعه ایرانی، مفاهیم سنگین سیاسی، استقلال طلبی و نقد استبداد را در قالب بحر طویل، مستزاد، مسمط و غزل های فکاهی می ریخت. این سروده ها به قدری روان و آهنگین بودند که همه طبقات جامعه آن ها را می خریدند و حتی کودکان در کوچه ها آن ها را حفظ کرده و با صدای بلند می خواندند.

این اشعار تنها یک طنز ساده برای خنداندن مخاطب نبود؛ بلکه سلاحی برنده علیه وطن فروشان، خیانتکاران و تجاوزکاران بیگانه (به ویژه دخالت های روس و انگلیس) محسوب می شد. او با زبانی هزل آمیز اما به شدت گزنده، بی کفایتی حاکمان، فقر و درد و رنج ملت، و خرافات رایج در جامعه را به نقد می کشید. به همین دلیل است که او در کنار عارف قزوینی، لقب پرافتخار «شاعر مردم» را به خود اختصاص داد.

ایستادگی در برابر استبداد محمدعلی شاهی

سید اشرف الدین از هر فرصتی برای پیشبرد مقاصد انقلاب با قدرت قلم خود استفاده می کرد. روزنامه او حاوی مقالات و اشعاری در نکوهش اعمال ظالمانه و بی عدالتی های محمدعلی شاه قاجار و عوامل دست نشانده وی بود. زمانی که مجلس شورای ملی به دستور محمدعلی شاه به توپ بسته شد، سید اشرف الدین این واقعه را به مثابه خواندن فاتحه ای برای مرده ای به نام مشروطه توصیف کرد. او برای شهیدان راه آزادی و به خصوص در سوگ «ملک المتکلمین» مرثیه هایی جان سوز سرود که در تاریخ ادبیات مشروطه جاودانه شدند.

از رشت تا لاله زار تهران؛ میراثی که خاموش نشد

انتشار نسیم شمال در رشت تا زمان از میان رفتن مشروطه اول ادامه یافت و سپس با فشار استبداد توقیف شد. اما پس از فتح تهران به دست مجاهدین مشروطه طلب، انتشار آن بار دیگر در پایتخت (در دفتری واقع در خیابان لاله زار) از سر گرفته شد. چاپ تهرانِ این روزنامه، چه از نظر استحکام اشعار و نثر و چه از نظر نظم در انتشار، بسیار پخته تر و منظم تر از دوره رشت بود.

پس از درگذشت سید اشرف الدین حسینی، امتیاز روزنامه به فردی به نام «محسن حریرچیان ساعی» واگذار شد. او چند سالی این نشریه را به چاپ رساند، اما هرگز نتوانست رونق، اعتبار و روحِ طنز دوران سید اشرف را تکرار کند. با این حال، مکتب روزنامه نگاری فکاهی و طنز انتقادی که با نسیم شمال در ایران پایه گذاری شده و به اوج رسیده بود، متوقف نشد و سال ها بعد در نشریات جسور دیگری همچون روزنامه ناهید  با قدرت به حیات خود ادامه داد.

راهنمای دانلود آرشیو روزنامه نسیم شمال

با توجه به حجم این مجموعه، فایل ها به صورت سال بندی شده و منظم بر روی سرورهای اختصاصی کاژه مگ قرار گرفته اند. بلافاصله پس از تکمیل فرآیند خرید، لینک های دانلود مستقیم در پنل کاربری شما نمایان خواهند شد. این لینک ها دائمی هستند و می توانید در هر زمان که مایل بودید، به مرور فایلها را دانلود و در سیستم خود آرشیو کنید.

دانلود نمونه آرشیو روزنامه نسیم شمال

(دوره دوم با مدیریت حریرچیان ساعی)
فرمت: PDF | حجم: 2 مگابایت